ผงขาวหรือแปะแซ ในการหลอมทอง ใส่เพื่ออะไร

ผงขาวหรือแปะแซ คืออะไร

ผงขาว หรือที่ช่างทองมักเรียกติดปากว่า เพ่งแซ เผ่งแซ หรือแปะแซ ก็คือสารบอแรกซ์ (Borax) หรือโซเดียมเตตราบอเรต หรือน้ำประสานทองนั่นเอง มีลักษณะเป็นผงสีขาวหรือเกล็ดเล็กๆ สีขาวสามารถสละลายน้ำได้ ใช้ในการเชื่อมประสานทองให้เข้ากัน 

ทำไมต้องใส่ผงขาวหรือแปะแซเวลาหลอมทอง

1. เป็นตัวประสาน (Flux) ใช้สำหรับลดอุณหภูมิจุดหลอมเหลวของทองคำหรือโลหะ ช่วยให้เนื้อทองวิ่งและเชื่อมต่อข้อต่อต่าง ๆ เช่น สร้อยคอ ต่างหู กำไล ให้ติดแน่นเป็นเนื้อเดียวกัน

2. ป้องกันการเกิดออกไซด์บนผิวทอง เมื่อทองและโลหะผสมถูกให้ความร้อนหลายร้อยจนถึงกว่าพันองศา โลหะบางชนิด เช่น เงิน ทองแดง หรือโลหะผสมอื่น ๆ เกิดการเปลี่ยนสี หมอง หรือดำ 

3. ช่วยดึงสิ่งสกปรกขึ้นมาบนผิวโลหะ ทองเก่าที่นำมาหลอมใหม่อาจมีสิ่งปนเปื้อน เช่น ฝุ่น คราบออกไซด์ เศษโลหะอื่น สิ่งสกปรกจากการใช้งาน เมื่อเติมแปะแซลงไป ในการหลอมทองเก่าที่มีคราบจากการใช้งานจริง ช่างมักเติมแปะแซเป็นช่วง ๆ ไม่ได้เทครั้งเดียวทั้งหมด เพื่อให้สามารถดึงคราบออกไซด์ออกมาได้ต่อเนื่อง 

4. ลดการสูญเสียของทองคำ ระหว่างการหลอม หากไม่มีแปะแซช่วยหลอม อาจเกิดการสูญเสียของโลหะบางส่วนจากการเกาะติดเบ้าหลอมหรือปะปนไปกับตะกรัน

ผงขาวไม่ได้ทำให้ทองหนักขึ้นจริงหรือ

คำตอบคือ ไม่จริง

หลายคนเข้าใจผิดว่าผงขาวจะเข้าไปผสมอยู่ในเนื้อทอง แต่ความจริงแล้วหลังจากหลอมเสร็จ สารเหล่านี้จะถูกแยกออกไปพร้อมตะกรัน ไม่ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของทองคำ การใส่เผ่งแซจึงไม่ได้เพิ่มน้ำหนักทอง ไม่ได้เพิ่มเปอร์เซ็นต์ทอง และไม่สามารถทำให้ทองมีมูลค่าสูงขึ้นได้ หน้าที่ของมันคือช่วยให้กระบวนการหลอมทองสะอาดและมีประสิทธิภาพเท่านั้น เมื่อหลอมเสร็จแล้ว สารส่วนใหญ่จะรวมตัวกับสิ่งสกปรกและกลายเป็นตะกรัน ก่อนถูกแยกออกจากทอง 

หากไม่ใส่ผงขาวจะเกิดอะไรขึ้น

• ทองเกิดคราบดำและหมองคล้ำ เมื่อทองคำถูกความร้อนสูงโดยไม่มีบอแรกซ์เคลือบผิว ออกซิเจนในอากาศจะเข้าไปทำปฏิกิริยากับโลหะผสมอื่นๆ ที่อยู่ในเนื้อทอง เช่น เงิน หรือทองแดง ทำให้เกิดสารออกไซด์ (Oxide) ส่งผลให้เนื้อทองเปลี่ยนสีและเกิดคราบดำ
• ทองหลอมละลายได้ยากขึ้น แปะแซมีส่วนในการให้โลหะเหลวตัวไหลรวมกันได้ง่ายขึ้น หากไม่ใส่ ทองจะหนืด ตัวน้ำทองจะไม่รวมเป็นเนื้อเดียวกันอย่างสมบูรณ์
• สิ่งสกปรกเจือปนในเนื้อทอง ในการหลอมทองเก่าที่มีคราบจากการใช้งานจริง ช่างมักเติมแปะแซเป็นช่วง ๆ ไม่ได้เทครั้งเดียวทั้งหมด เพราะต้องคอยสังเกตสีของน้ำทองและปริมาณตะกรันที่ลอยขึ้นมา หากไม่ใช้สิ่งสกปรกเหล่านั้นจะฝังตัวอยู่ภายในเนื้อทอง ทำให้ทองคำที่หลอมออกมาก็จะมีสิ่งเจือปนทำให้ได้น้ำหนักทองที่ไม่ชัดเจน และเปอร์เซนต์ทองคลาดเคลื่อน

ร้านหลอมทองที่ได้มาตรฐานให้ความสำคัญกับทุกขั้นตอน

การหลอมทองไม่ได้อาศัยเพียงอุณหภูมิที่เหมาะสมเท่านั้น แต่ยังต้องอาศัยประสบการณ์ของช่าง เครื่องมือที่ได้มาตรฐาน และการเลือกใช้วัสดุสำหรับการหลอมอย่างถูกวิธี

ร้านหลอมทองที่ได้มาตรฐานจะเริ่มตั้งแต่คัดแยกทอง ตรวจเปอร์เซ็นต์ทอง ควบคุมอุณหภูมิ และเลือกใช้ฟลักซ์ในปริมาณที่เหมาะสม ทุกขั้นตอนล้วนมีผลต่อคุณภาพของทองที่ได้ เพื่อให้ได้ทองที่สะอาด ลดการสูญเสีย และสร้างความมั่นใจให้กับลูกค้าในทุกขั้นตอน 

ผงขาวหรือแปะแซ ในการหลอมทอง

ผงขาวหรือเผ่งแซเป็นสารที่ทำหน้าที่ประสานเนื้อทอง ดึงสิ่งสกปรกออกจากเนื้อโลหะ ทำให้ทองหลอมรวมตัวได้ดี ลดการสูญเสียของโลหะมีค่า และส่งเสริมให้การหลอมเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ แต่ผงขาวไม่ได้ใส่เพื่อเพิ่มน้ำหนักทองหรือเปลี่ยนทองต่ำให้เป็นทองเปอร์เซ็นต์สูง แต่ใส่เพื่อเป็นตัวช่วยหลอม ทำความสะอาดคราบออกไซด์ ป้องกันการเกิดออกไซด์ มีส่วนในการ ให้ทองรวมตัวและแยกออกจากขี้หลอมได้ง่ายขึ้น 

หากคุณกำลังมองหาร้านหลอมทองที่ให้ความสำคัญกับคุณภาพและความโปร่งใส ควรเลือกร้านที่ใช้เครื่องมือมาตรฐาน มีขั้นตอนการหลอมที่ถูกต้อง และสามารถอธิบายทุกกระบวนการให้ลูกค้าเข้าใจได้ เพราะรายละเอียดเล็ก ๆ อย่างการใช้ผงขาวหรือเผ่งแซอย่างเหมาะสม คือหนึ่งในปัจจัยที่สะท้อนถึงมาตรฐานของร้านหลอมทองมืออาชีพ

คำถามที่พบบ่อย